Polygraaftests in de rechtbank

vrijdag 23 oktober 2009
Auteur: Bruno Verschuere (UGent)

(UGENT) - Dat de Belgische federale politie op grote schaal gebruik maakt van de polygraaf doet eens in de zoveel tijd stof opwaaien. Zo ook deze week in de zaak-van Rie. Opmerkelijk was vooral het rapport van gerechtspsychiater Roger Deberdt, waarin hij tot de conclusie kwam dat de leugendetector 'steunt op een wetenschappelijke basis'. Tot die conclusie kun je alleen komen als je alle wetenschappelijke literatuur negeert. Hoe kan een expert zich zo vergissen?

Het antwoord op die vraag is eenvoudig: Deberdt is helemaal geen polygrafie-expert. Voor zover wij hebben kunnen achterhalen heeft hij nooit onderzoek verricht naar polygrafie. Hij heeft er in ieder geval nooit in de vakliteratuur over gepubliceerd. Bij gebrek aan expertise uit eerste hand, mag je van een expert verwachten dat hij de relevante literatuur doorploegt. Dat een vooraanstaande commissie wetenschappers in 2003 concludeerde dat het polygrafie aan een wetenschappelijke basis ontbreekt is de expert echter blijkbaar ontgaan.

Enkele journalisten merkten op dat de advocaten van de verdachten wel beter geïnformeerd leken dan de deskundige. Zo trok één van de advocaten het 'waarachtige' testresultaat van verdachte Ardeel in twijfel. Ardeel stelde tijdens de test dat hij nog nooit gelogen had en dat hij nog nooit iemand gekwetst had. Dat kan toch niet? Ook de advocaat weet dus niet waar de klepel hangt. Tijdens een polygraaftest worden verschillende vragen gesteld. Hieronder vallen ook controlevragen van het type 'Heb je ooit gelogen?' en 'Heb je ooit iemand gekwetst in je leven?' Van deze vragen is bekend dat de verdachte liegt: Ze dienen als vergelijkingsmateriaal voor de vragen over het misdrijf. Dat iemand liegt op de controlevragen zegt dus helemaal niets over zijn geloofwaardigheid, laat staan zijn betrokkenheid bij het misdrijf. Wel in tegendeel, het bewijst dat de verdachte goed geluisterd heeft naar de politie.

De uitslag van een test met de polygraaf kan verstrekkende gevolgen hebben. Om een juiste beslissing te kunnen nemen moeten rechter of jury over voldoende informatie beschikken. Van Deberdt kwam die in dit geval niet. Dat merkte de advocaten van de verdachten terecht op. Het resultaat was echter dat de doven en blinden elkaar in de haren vlogen. En daar wordt de rechtspraak niet beter van.

Bruno Verschuere

Ewout Meijer(Universiteit Maastricht)

Voor abonnees

Bekijk dit artikel in de e-krant

Reacties

Alle 4 reacties

Op 23 oktober 2009 omstreeks 21u53, zei jan jansens, Antwerpen:

Veel van de psychiatrie is eigenlijk academische oplichterij. Het is eigenlijk ongelofelijk dat universitair geschoolde mensen ook nog in persoonlijkheidstestjes geloven. En daar wordt door HR-managers veel geld voor uitgetrokken. Wetenschappelijk totaal ongefundeerde nonsens. In Frankrijk moest ik ooit een handgeschreven sollicitatie binnenbrengen. De HR-verantwoordelijke daar geloofde in grafologie. Voor mij een reden om het bedrijf links te laten liggen. Polygrafen en persoonlijkheidstestjes horen thuis in stationsblaadjes.

Op 23 oktober 2009 omstreeks 23u16, zei Hilde De Boeck, George:

Deze reactie volgt op een eerdere reactie. Bekijk de volledige discussie

Groot gelijk. Aan de heer Adolf Hitler werd destijds een officiersopleiding geweigerd, omdat .... hij geen leidinggevende capaciteiten had volgens de psychotechnische tests.

Op 23 oktober 2009 omstreeks 10u38, zei Thierry Deklerck, Wibrin:

Bij mijn weten behoort psychiatrie nog altijd niet tot de exacte wetenschappen, en zal het daar ook nooit toe behoren. Psychiaters praten dikwijls verschillend naargelang ze tot het kamp van de verdediging of dat van de aanklager behoren.